مواد اولیه:
مهمترین اجزای تشکیل دهنده در فرمول بندی شامپو ها شامل: آب، دترجنت ها، افزایش هنده کف، غلظت دهنده ها، عوامل نرم کننده، مواد نگهدارنده، بهبود دهنده ها و افزودنی های خاص می باشند که در ادامه در مورد آن ها بحث خواهد شد.
آب (Water):
جزء اصلی تشکیل دهنده تمام شامپو ها، آب است که معمولاً بین ۷۰ تا ۸۰ درصد کل فرمول آن ها را تشکیل می دهد. در شامپو ها از آب یون زدایی شده که برای حذف ذرات ریز و یون ها به شکل ویژه فرآوری می شود، استفاده می گردد.
دترجنت ها (Detergents):
دومین جزء تشکیل دهنده از نظر فراوانی در شامپو ها دترجنت های اصلی هستند. این مواد که با عنوان سورفکتانت ها (Surfactants) نیز شناخته می شوند عامل تمیز کننده در شامپو ها می باشند. سورفکتانت ها عوامل فعال در سطح می باشند، یعنی می توانند با یک سطح فعل و انفعال انجام دهند.
لغت سورفکتانت مخفف سه کلمه: Surface acting agent است.
این واژه در سال ۱۹۵۰ توسط شرکت تولیدی Antara نام گذاری شد.
ماهیت شیمیایی سورفکتانت به آن اجازه می دهد مواد روغنی روی سطوح را احاطه نموده و در تله بیناندازد. یک بخش از مولکول مواد سورفکتانت، آمیزش پذیر با روغن یا هیدروفوب (Hydrophobic) و بخش دیگر انحلال پذیر در آب یا هیدروفیل (Hydrophilic) می باشد.
هنگامی که یک شامپو بر روی مو یا منسوجات به کار می رود. بخش آمیزش پذیر در روغن با مواد روغنی و در همان حال بخش انحلال پذیر در آب با لایه آب هم راستا می شود. بعد از اینکه چند عدد از مولکول های سورفکتانت به این ترتیب به صف شدند، ساختاری تشکیل می دهند که با عنوان میسل (Micelle) شناخته می شود. روغن در مرکز این میسل به دام افتاده و همراه با آب شسته می شودو در نتیجه به شامپو خاصیت تمیز کنندگی می دهد. سورفکتانت ها از ترکیباتی به عنوان اسید های چرب شناخته می شوند استخراج می گردند. اسید های چرب در طبیعت و در منابع گیاهی و حیوانی مختلف وجود دارند.
موادی که اغلب در تهیه سورفکتانت ها به کار رفته و در شامپو ها استفاده می شوند عبارتند از:
روغن نارگیل (Coconut oil)، روغن هسته خرما (Palm kernel oil) و روغن دانه سویا (Soy bean oil).
همان طور که اشاره شد دترجنت از دو قسمت هیدروفوب (قسمت دم زنجیره) و هیدروفیل (قسمت سر زنجیره) تشکیل می شود.
بر اساس نوع سر زنجیزه، دترجنت ها به چهار گروه اصلی تقسیم بندی می شوند:
۱) آنیونیک (anionic): هنگامی که سر دارای بار یونی منفی باشد.
۲) کاتیونیک (Cationic): هنگامی که سر دارای بار یونی مثبت باشد.
۳) غیر یونی (non-ionic): هنگامی که سر دارای بار یونی نباشد.
۴) دو یونی (Zwitterionic) یا آمفوتریک (Amphoteric): هنگامی که سر دارای دو بار متضاد مثبت و منفی همزمان باشد.
شامپو های تخصصی فولیكا در ۱۲ نوع مختلف:
