موی سر انسان یکی از مهمترین اعضای بدن از نظر زیبایی به حساب می آید و مراقبت از آن دارای اهمیت فوق العاده ای می باشد. امروزه روش های مختلفی برای مراقبت از مو و پوست سر پیشنهاد می گردد. شامپو ها، نرم کننده ها، لوسیون، اسپری، کرم، ماسک و غیره از محصولات مراقبت از مو محسوب می گردند. شامپو بیشتر یک شوینده بوده و به علت آن که مدت زمان کمتری بر روی مو ها قرار می گیرد، قادر نیست مراقبت کاملی از موها به عمل به عمل آورد. نرم کننده ها نیر جزء ترکیبات غیر شوینده بوده که صرفاً باعث حالت دهی و شانه شدن مناسب تر و بهتر موها می گردد. انواع لوسیون ها و اسپری ها نیز در جهت مراقبت بعتر و رفع بعضی از مشکلات پوست سر توصیه می گردد. اما ماسک های مو به علت آن که مدت زمان بیشتری روی مو قرار می گیرند و نیازی به شستشو ندارند از شرایط بهتری برای مراقبت و ترمیم ساقه مو برخوردار می باشند.
ماسک های مو برخلاف کرم های مو، فاقد چربی بوده و هیچگونه حالت براقیت روی مو ایجاد نمی کنند باعث جذب آلودگی های محیطی گرد و غبار روی مو نمی گردند. شرکت پارس حیان به عنوان واحد پیشرو در امر تولید فرآورده های مراقبت از پوست و مو با بهره گیری از دانش نوین برای اولین بار در ایران موفق به تولید سه نوع مختلف ماسک مو گردیده است:

.jpg)




مواد نرم کننده (Conditioning agents):
مواد دیگری نیز برای ملایم کردن اثر سورفکتانت ها بر روی مو و منسوجات به شامپو اضافه می گردند. عوامل نرم کننده رایج شامل: پلیمر ها (Polymers)، سیلیکون ها (Silicones)، و عوامل چهار جزئی (quaternary agents) می شوند.
هر یک از این ترکیبات بر سطح موها نشسته و حس، نرمی و قابلیت شانه شدن آن ها را بهبود بخشیده و در همان حال الکتریسیته ساکن موها را کاهش می دهند.
از جمله عوامل نرم کننذه می توان به دایمتیکون (Dimethicone) که یک ماده سیلیکونی است کواترنیوم (quaternium) که یک عامل چهار جزئی است اشاره نمود.
مواد نگه دارنده: (Preservatives)
از آنجائی که شامپو ها از آب و ترکیبات آلی ساخته می شوند، امکان آلودگی آن ها با باکتری ها و سایر میکروب ها وجود دارد. موادد نگهدارنده برای جلوگیری از رشد میکروب ها به شامپو اضافه می شود. دو گونه ی آن شامل: متیل پارابن (Methylparaben) و DMDM Hydantion هستند.
بهبود دهنده ها (Modifiers):
اجزای دیگری نیز برای بهبود ویژگی های خاص شامپو به آن اضافه می شوند. کدر کننده ها (Opacifiers) برای کدر کردن فرمول و ایجاد ظاهری مروارید گونه به آن اضافه می گردند. موادی که با نام عوامل کمپلکس دهنده (Sequestering agent) شناخته می شوند برای کاهش اثر آب سخت به شامپو اضافه می شوند. اسید ها یا بازهایی مانند اسید سیتریک (Citric acid) یا هیدروکسید سدیم (Sodium hydroxids) برای تنظیم pH شامپو مورد استفاده قرار می گیرند در نتیجه خاصیت پاک کنندگی دترجنت ها بهینه خواهد شد.
شامپو ها در محدوده pH قلیایی ضعیف یا اسیدی ضعیف تهیه می شوند. تنها زمانی باید به pH شامپو توجه کنید که موهای شما صدمه دیده باشد.
افزودنی های ویژه (Special additives):
یک از عوامل اصلی موثر در خرید یک شامپو، رنگ و بوی آن است. تولید کنندگان برای بهبود این ویژگی ها از روغن های خشبو و رنگ های (FD&C) تأیید شده توسط سازمان های ناظر دولتی استفاده می کنند. سایر افزودنی های خاص نیز می توانند اثر مشابهی داشته باشند. مواد طبیعی مانند عصاره های گیاهی، روغن های طبیعی، پروتئین ها و ویتامین ها همگی کیفیت خاصی به شامپو داده و در فروش آن موثر می باشند. افزودنی هایی مانند پیروکتون اولامین (Piroctone olamine) برای رفع مشکل شوره سر مورد استفاده قرار می گیرند.
پروتئین کراتین و آمینو اسید ها به ساقه مو می پیوندند و شکاف های ایجاد شده در اثر استفاده از مواد نامرغوب را پر می کنند. این امر باعث افزایش مقاومت مو و محافظت از آن می گردد. پنتنول و ویتامین ب 5 (Vitamin B5) برخلاف بقیه ویتامین ها به داخل محور مو نفوذ می کنند و برای افزایش استحکام و سلامت مو مفید می باشند.
موادی مثل PABA، بنزوتیازول و ... دارای خاصیت ضد آفتابی هستند که گاهی در شامپو های سر و بدن به کار برده می شوند و بعد از شسته شدن لایه ای از ضد آفتاب روی پوست می ماند ولی کارآیی ضد آفتاب شامپو بسیار کم است.
شامپو های تخصصی فولیكا در ۱۲ نوع مختلف:

سورفکتانت های غیر یونی:
دارای قسمت هیدروفیل با تعدادی اتم های اکسیژن مانند اترها و هیدروکسیل ها می باشند که می توانند با آب پیوند هیدروژنی تشکیل دهد. این سورفکتانت ها اکثراً به عنوان امولسیون کننده و کمک حل کننده در محصولات آرایشی استفاده می شوند.این سورفکتانت ها قدرت شویندگی پائینی دارند.
مثال هایی از سورفکتانت های غیر یونی شامل:
۱) Cocoamide MEA ، Coca,ide DEA
2) Oleyl alcohol ، Cetyl alcohol
3) Decyl maltoside ، Octyl glucoside
4) Alkyl poly
سورفکتانت های آمفوتریک:
این سورفکتانت ها برای افزایش کیفیت کف و ایجاد ملایمت در محصولات بهداشتی فردی شامل سورفکتانت های آنیونیک بکار می روند.
این سورفکتانت ها نیز قدرت شویندگی پائینی دارنذ.
مثال هایی از سورفکتانت های آمفوتریک شامل:
۱) Dodecyl betaine
2) Cocoampho glycinate
3) Cocamido propyl betaine
مواد افزایش دهنده کف (Foam boosters):
علاوه بر سورفکتانت های تمیز کننده، انواع دیگری از سورفکتانت ها (Co-surfactant) نیز برای بهبود خاصیت کف کنندگی به فرمول شامپو ها اضافه می شود. این مواد که آلکانول آمید ها (Alkanolamides) نامیده می شوند به افزایش مقدار کف و اندازه حباب ها کمک می کنند.
آلکانول آمید نیز مانند دترجنت های اصلی از اسید های چرب استخراج می گردند و دارای هر دو ویژگی انحلال پذیری در روغن و انحلال پذیری در آب می باشند.
دو نمونه از این مواد شامل: Cocoamide DEA ، Lauramide DEA می باشند.
غلظت دهنده ها (Thickeners):
آلکانول آمیدهایی که کف شامپوها را تولید می کنند تا حدودی موجب غلیظ تر شدن فرمول می شوند. با این حال مواد دیگری نیز برای افزایش گرانروی به کار می روند به عنوان مثال متیل سلولز (Methylcellulose) که از سلولز گیاه استخراج می گردد برای غلیظ تر کردن شامپو به آن اضافه می شود. در گذشته از کلرید سدیم (نمک طعام) (sodium chloride) نیز برای بالا بردن غلظت شامپو استفاده می شد.
شامپو های تخصصی فولیكا در ۱۲ نوع مختلف:

سورفکتانت های آنیونیک:
عموماً به عنوان سورفکتانت های اولیه در محصولات بهداشتی که کف می کنند مورد استفاده قرار می گیرند آن ها دارای یک گروه کربوکسیل، سولفات و یا سولفانات با بار منفی در انتهای یک زنجیره آلکیل، آریل یا آلکیل آریل بوده و عموماً نمک های سدیم، پتاسیم، منیزیم، و تری اتانول آمین می باشند.
این سورفکتانت ها اثر شویندگی و کف کنندگی خوبی دارند، ولی دارای عیوبی مانند تحریک کنندگی و سوزانندگی می باشند.
اصولاً در شامپو ها از ترکیبی از چند سورفکتانت استفاده می شود تا به اثر نهایی برسند و هر کدام عیب دیگری را بپوشاند.
مثال هایی از سورفکتانت های آنیونی شامل:
۱) سدیم لارت سولفات یا سدیم لاریل اتر سولفات (S.laureth. Sulfate S. lauryl ether Sulfate)
۲) سدیم دو دسیل سولفات (Sodium dodecyl Sulfate)
3) آمونیوم لاریل سولفات (ammonium lauryl Sulfate)
4) PFOA یا PFO
سورفکتانت های کاتیونیک:
دارای یون چهارتائی آمونیوم بوده که به اندازه کافی برای جذب آب قطبی می باشد. از سورفکتانت های کاتیونی اغلب به عنوان نرم کننده و حالت دهنده به دلیل تمایل ذاتی آن ها به بار منفی ساقه مو استفاده می شود. سورفکتانت های کاتیونی به دلیل توانائی در تخریب دیواره سلولی برخی باکتری های آسیب رسان، می توانند خاصیت ضد میکروبی نیز داشته باشند.
این سورفکتانت ها قدرت کف کنندگی خوبی ندارند.
مثال هایی تز سورفکتانت های کاتیونی شامل:
شامپو های تخصصی فولیكا در ۱۲ نوع مختلف:

مواد اولیه:
مهمترین اجزای تشکیل دهنده در فرمول بندی شامپو ها شامل: آب، دترجنت ها، افزایش هنده کف، غلظت دهنده ها، عوامل نرم کننده، مواد نگهدارنده، بهبود دهنده ها و افزودنی های خاص می باشند که در ادامه در مورد آن ها بحث خواهد شد.
آب (Water):
جزء اصلی تشکیل دهنده تمام شامپو ها، آب است که معمولاً بین ۷۰ تا ۸۰ درصد کل فرمول آن ها را تشکیل می دهد. در شامپو ها از آب یون زدایی شده که برای حذف ذرات ریز و یون ها به شکل ویژه فرآوری می شود، استفاده می گردد.
دترجنت ها (Detergents):
دومین جزء تشکیل دهنده از نظر فراوانی در شامپو ها دترجنت های اصلی هستند. این مواد که با عنوان سورفکتانت ها (Surfactants) نیز شناخته می شوند عامل تمیز کننده در شامپو ها می باشند. سورفکتانت ها عوامل فعال در سطح می باشند، یعنی می توانند با یک سطح فعل و انفعال انجام دهند.
لغت سورفکتانت مخفف سه کلمه: Surface acting agent است.
این واژه در سال ۱۹۵۰ توسط شرکت تولیدی Antara نام گذاری شد.
ماهیت شیمیایی سورفکتانت به آن اجازه می دهد مواد روغنی روی سطوح را احاطه نموده و در تله بیناندازد. یک بخش از مولکول مواد سورفکتانت، آمیزش پذیر با روغن یا هیدروفوب (Hydrophobic) و بخش دیگر انحلال پذیر در آب یا هیدروفیل (Hydrophilic) می باشد.
هنگامی که یک شامپو بر روی مو یا منسوجات به کار می رود. بخش آمیزش پذیر در روغن با مواد روغنی و در همان حال بخش انحلال پذیر در آب با لایه آب هم راستا می شود. بعد از اینکه چند عدد از مولکول های سورفکتانت به این ترتیب به صف شدند، ساختاری تشکیل می دهند که با عنوان میسل (Micelle) شناخته می شود. روغن در مرکز این میسل به دام افتاده و همراه با آب شسته می شودو در نتیجه به شامپو خاصیت تمیز کنندگی می دهد. سورفکتانت ها از ترکیباتی به عنوان اسید های چرب شناخته می شوند استخراج می گردند. اسید های چرب در طبیعت و در منابع گیاهی و حیوانی مختلف وجود دارند.
موادی که اغلب در تهیه سورفکتانت ها به کار رفته و در شامپو ها استفاده می شوند عبارتند از:
روغن نارگیل (Coconut oil)، روغن هسته خرما (Palm kernel oil) و روغن دانه سویا (Soy bean oil).
همان طور که اشاره شد دترجنت از دو قسمت هیدروفوب (قسمت دم زنجیره) و هیدروفیل (قسمت سر زنجیره) تشکیل می شود.
بر اساس نوع سر زنجیزه، دترجنت ها به چهار گروه اصلی تقسیم بندی می شوند:
۱) آنیونیک (anionic): هنگامی که سر دارای بار یونی منفی باشد.
۲) کاتیونیک (Cationic): هنگامی که سر دارای بار یونی مثبت باشد.
۳) غیر یونی (non-ionic): هنگامی که سر دارای بار یونی نباشد.
۴) دو یونی (Zwitterionic) یا آمفوتریک (Amphoteric): هنگامی که سر دارای دو بار متضاد مثبت و منفی همزمان باشد.
شامپو های تخصصی فولیكا در ۱۲ نوع مختلف:

عملکرد شامپو:
مهمترین عملکرد شامپو، تمیز کردن مو و پوست سر و برطرف نمودن چرک و آلودگی از روی سطح آن است. البته پاک کنندگی یک شامپو امروزه، ویژگی مشترک همه شامپو ها به شمار می آید و رقابت شامپو ها بر سر مساله زیبا نمودن موی سر همزمان با پاکیزگی سطح آن است.
عملکرد یک شامپوی مناسب بر روی مو شامل موارد ذیل می باشد:
۱) Gloss and Shimmering درخشش و تلألو
۲) Softness نرمی
۳) Manageability قابلیت اداره و فرم دهی
4) Fullness انبوه به نظر آمدن
۵) Ease of combing سهولت شانه خوری
شامپو زدن صحیح موها شامل مراحل زیر می باشد:
۱) گره گشایی از مو:
موی خود را با یک شانه دندانه درشت شانه کنید تا هیچ گونه گره ای روی آن باقی نماند. هرگز موی خود را حالت خیس شانه نکنید، زیرا در حالت نیروی بیشتری برای شانه کردن مصرف می کنید، بنابراین موی شما ممکن است شکسته شود.
۲)آبکشی اولیه با آب ولرم:
در مرحله بعدی موهای خود را با آب ولرم و نیمه گرم آبکشی نمایید. به این مرحله آبکشی اولیه و یا پیش از شستشو (pre-washing) گفته می شود که برای زدودن گرد و غبار و به طور کلی آلودگی های قابل حل در آب انجام می گیرد. هرگز از آب داغ استفاده نکنید زیرا باعث تردی و شکنندگی موهای شما خواهد شد.
۳) پخش کردن شامپو در کف دست:
مقداری شامپو در کف دست خود بریزید و دست های خود را روی هم مالش دهید تا شامپو روی دست هایتان پخش شود (حرارت دست های شما به عملکرد بهتر شامپو کمک می كند). در واقع كف شامپو بايد روي دست شما تشكيل گردد. مقدار شامپو توسط خودتان تعيين مي شود و بايد به اندازه اي باشد كه كف آن تمام مو هاي شما را بپوشاند.
۴) ماساژ دادن شامپو بر روي پوست سر با نوك انگشتان:
شامپو را روي همه قسمت هاي سر پخش نموده و با نوك انگشتان به آرامي پوست سر و موهايتان ماساژ دهيد (دقت نماييد كه از ناخن ها استفاده نماييد). براي جلوگيري از گره خوردن و شكسته شدن مو اين كار را به آرامي و به صورت دوراني انجام دهيد.
۵) آبكش نهايي:
در اين مرحله موي خود را به خوبي آبكشي نماييد تا هرگونه بقاياي شامپو از لابلاي موهاي شما زدوده شود.
شامپو هاي تخصصي فوليكا در ۱۲ نوع مختلف:
